حسن میرحیدری، روان‌شناس و مشاور خانواده، با اشاره به باورهای غلط رایج در جامعه، میان «احساس خشم» و «رفتار خشونت‌آمیز» تمایزی اساسی قائل شد و با بیان اینکه خشم یک احساس طبیعی و غریزی است که همۀ انسان‌ها از ابتدای خلقت آن را تجربه کرده‌اند، اظهار داشت: مشکل اصلی، خودِ خشم نیست، بلکه نحوه بروز و مدیریت آن اهمیت دارد. آنچه در ادبیات عمومی با عنوان «سرکوب و کنترل خشم» شناخته می‌شود، از نظر علمی تعبیر دقیقی نیست.وی افزود: کنترل به معنای سرکوب است و این سرکوب، ریشۀ بسیاری از مشکلات روانی و رفتاری به شمار می‌رود. در مقابل، مدیریت خشم به فرد می‌آموزد که چگونه این انرژی عظیم را بشناسد، بپذیرد و به شیوه‌ای مثبت و بهینه ابراز کند.میرحیدری افزود: در مدیریت خشم، ما به این احساس اجازه ابراز می‌دهیم اما در کنترل خشم، عملاً اجازۀ ابراز وجود ندارد. این سرکوب، هیجان را به فشاری انباشته تبدیل می‌کند که دیر یا زود به شکل انفجار روانی یا رفتاری بروز خواهد کرد.

از گلوله برف تا بهمن

زنگ خطر رسانه‌ها و بازی‌های خشن

میرحیدری نسبت به آثار مخرب رسانه‌ها و بازی‌های رایانه‌ای بر روح و روان کودکان و نوجوانان هشدار داد و گفت: برخی بازی‌های رایانه‌ای و محتواهای رسانه‌ای، حساسیت روانی کودکان را نسبت به خشونت کاهش می‌دهند و رفتارهای تهاجمی را عادی جلوه می‌دهند.روان‌شناس و مشاور خانواده با تأکید بر ضرورت نظارت والدین بر محتوای مصرفی فرزندان افزود: این محتواها به‌تدریج خشونت را در نظر آنها کاملاً عادی و حتی قهرمانانه نشان می‌دهند که این امر می‌تواند پیامدهای خطرناکی در آینده داشته باشد.

باورهای غلطی که آتش خشم را شعله‌ورتر می‌کنند

میرحیدری به چند باور نادرست اما بسیار رایج در میان مردم پرداخت و گفت: نخستین باور، این استدلال به‌ظاهر منطقی اما عمیقاً اشتباه است که «چون خشم یک غریزه است، پس من حق دارم عصبانی شوم و فریاد بکشم».روان‌شناس و مشاوره خانواده این طرز فکر را کاملاً مردود دانست و تأکید کرد: غریزی بودن یک احساس، هرگز مجوزی برای رفتار مخرب و پرخاشگرانه نیست. این دقیقاً همان نقطۀ انحرافی است که بسیاری از افراد را به دام خشونت می‌اندازد.وی به باور غلط دوم نیز اشاره کرد و گفت: بسیاری تصور می‌کنند اگر عصبانی هستند، باید خشم خود را با دادزدن، مشت کوبیدن به دیوار یا شکستن وسایل تخلیه کنند. این کار نه‌تنها آرامشی پایدار ایجاد نمی‌کند، بلکه مانند تمرین خشونت عمل کرده و مغز را برای تکرار رفتارهای تهاجمی شرطی می‌سازد.

جنگی در درون ما؛ عقل در برابر غضب

میرحیدری به سه نیروی بنیادین در وجود همۀ ما اشاره کرد و گفت: خداوند در وجود انسان سه قوۀ اصلی قرار داده است؛ قوۀ عقل که قدرت تشخیص و تصمیم‌گیری است، قوۀ شهوت که سرچشمۀ تمایلات و میلی‌هاست، و قوۀ غضب که منبع خشم و قدرت دفاعی ما محسوب می‌شود.روان‌شناس و مشاور خانواده پرسشی کلیدی را مطرح کرد: کدام یک از این سه قوه باید فرمانده زندگی باشد؟ فقط و فقط عقل. اگر عقل سکان هدایت را در دست داشته باشد، می‌تواند از انرژی قوۀ غضب برای دفاع از حق و مقابله با ظلم استفاده کند.وی هشدار داد: اگر روزی عقل خلع سلاح شود و هیجانات فرمانده شوند، زندگی به بیراهه‌ای از رفتارهای تکانشی، تصمیمات احمقانه و فروپاشی روابط کشیده خواهد شد. کلید یک زندگی موفق و آرام، تسلط عقل بر غضب و شهوت است.

راهکارهای فوری برای لحظات بحرانی

میرحیدری چند تکنیک ساده اما بسیار مؤثر برای لحظات اوج خشم را بیان کرد: در وهلۀ نخست، باید وضعیت بدن را تغییر داد؛ برخاستن از جا، قدم‌زدن، نوشیدن یک لیوان آب‌خنک یا خارج‌شدن از آن فضای متشنج و فاصله‌گرفتن فیزیکی از عاملی که ما را عصبانی کرده، می‌تواند معجزه کند و از وقوع یک فاجعه جلوگیری نماید.روان‌شناس و مشاور خانواده تکنیک تنفس عمیق و شمردن تا ده را نیز راهکاری قدیمی اما همچنان طلایی برای کاهش ضربان قلب و بازگشت آرامش دانست و افزود: چند لحظه سکوت کوتاه‌مدت نیز می‌تواند از تشدید بحران جلوگیری کند.

تکنیک چراغ راهنمایی؛ راهکاری برای عبور از بحران

وی روشی به نام «فن چراغ‌راهنمایی» را برای مدیریت خشم در لحظات بحرانی معرفی کرد و به تشریح سه مرحلۀ آن پرداخت و توضیح داد: در مرحلۀ «چراغ‌قرمز»، فرد باید بلافاصله توقف کامل کند و قاطعانه از هرگونه واکنش هیجانی و حرف‌زدن در آن لحظه خودداری نماید.میرحیدری ادامه داد: در مرحلۀ «چراغ زرد»، باید به خود فرصت دهد، چند نفس عمیق بکشد و با تأمل و تفکر، شرایط را سبک‌وسنگین کرده و پیامدهای احتمالی هر واکنش تند و تیزی را به‌دقت بررسی کند.روان‌شناس و مشاور خانواده گفت: در مرحلۀ «چراغ‌سبز» که فرد کاملاً آرام شده است، می‌تواند باتکیه‌بر قوۀ عقل، بهترین و منطقی‌ترین تصمیم را برای رویارویی با آن موقعیت بگیرد. تمرین همین فن ساده می‌تواند مرز میان یک زندگی پرآشوب و یک زندگی سرشار از عزت‌نفس را رقم بزند.

/انتهای پیام/